Ko te take o tēnei kupu ārahi he tuku pārongo ka hiahiatia e koe hei whakaoti i te puka tono whiwhimahi a Te Puni Kōkiri. Hei āwhina i a koe ki te whakakī puka tono, me whiwhi noa koe i te pārongo kei roto i tōu whakapapa whiwhimahi. Mehemea kāore i a koe he whakapapa whiwhimahi, ko nāianei te wā kia hanga tētahi.

He aha ai ka pātai mātou mō te puka tono whiwhimahi?

He ara tēnei hei whakaōrite i te pārongo ka whiwhi mātou mai i ngā kaitono, tae noa ki ētahi kōrero ka kore koe e rau atu ki tōu whakapapa whiwhimahi. Ko tāu mahi he whakaoti i te puka tono i runga i te ngākau pono – me maumahara koe ko te tono he taputapu māu i roto i te hātepe whiwhimahi. Mā tēnei ka āwhinatia mātou kia āta titiro ki tōu mātauranga, ōu pūkenga, tuakiri, whanonga (āheinga) me ētahi atu mea e hiahiatia ana mō te tūranga me te angitu o Te Puni Kōkiri. Kia mōhio mai koe, ka whakamahia tōu tono hei pūtake kia whiriwhiri ae kao rānei ka tāpirihia koe ki te rārangi poto.

Nā reira, i runga i tērā whakaaro anei ngā piki me ngā heke mō te whakaoti i tōu puka tono whiwhimahi.

He aha ngā pārongo e hiahia ana te puka tono?

Pānuihia ngā tohutohu, āta whai atu hoki. Me whakapau ētahi miniti hei arotake i te roanga atu o te puka tono.E rua ōna wāhanga:

• Pārongo whakahaere ka whakamahia i roto i te hātepe whakawhiwhi mahi;
• He wahanga hei aromatawai i ōu ake pūkenga me ērā e hiahiatia ana i roto i te tūranga.

Me pēhea te whakaoti i te aromatawaitanga whaiaro?

E kī ana te puka tono whiwhimahi:

Ka kite koe i roto i te whakamārama tūranga tērā he huinga mōhiotanga, pūkenga, wheako hoki ka whakatakoto i ngā kawenga matua mō te tangatae whakakī ana i tēnei tūranga. Hei tāpiri atu ki tēnei, tērā ētahi āheinga matua ka whakamārama i ngā āhuatanga tino pūtake hei whakahaere i tēnei tūranga.

Me hoatu koe he tauira o tētahi (ētahi rānei) wā i whakaatu koe i ngā āheinga o ia wahanga o ngā āhuatanga o te tūranga e hiahiatia ana. Me titiro whakatau hoki koe ki te taumata o tōu āheinga i runga i tētahi āwhata nama mai i te 1 ki te 6 (ko te 1 te tohu o te ngoikore, ko te 6 te tohu o te taumata teitei rawa o tērā āheinga).

Me titiro ki te whakamārama o te tūranga kia tino marama ai koe ki ngā āhuatanga o te tūranga. Tēnā pea ka pirangi koe kia rangahau i a Te Puni Kōkiri. Ka taea e koe te tirotiro haere i runga i te pae tukutuku www.tpk.govt.nz.

Ka pirangi koe kia arotahi atu ki tōu mātauranga me ōu wheako me te pānga ki te tūranga. He rite tēnei ki tōu whakapapa whiwhimahi me tōu reta whakataki. Tukuna ngā mokamoka mō ngā pūkenga me ngā whakatutukitanga. Kaua e tuku tauira e whakaatu noa ana i ōu kawenga me ōu mea hei mahi.

Ka taea te whakaatu he aha ai he tūranga pai mōu mā ētahi wheako mai i ngā wāhi katoa, tae noa ki ngā mahi o mua, tōu kura, ōu karapu, rōpū rānei, me ōu mahi tūao.

Mō ia tauira me tuku ēnei mokamoka e hāngai ana ki te tauira:

• He aha te horopaki ?
• He aha tāu i mahi ai ?
• He aha ngā hīkoinga i whai atu koe ?
• He aha te huanga ?

Me poto ōu tauira, engari kia kaua e hapa he pārongo matua.

Kaua e hapa he wāhi. Ko tētahi take ka pirangi kia whakakī koe i tēnei puka tono kia ōrite ngā pārongo mai i ngā kaitono katoa. Heoi anō, mehemea tērā ētahi whakamarama whanonga kāore i te hāngai ki a koe, me kī noa “kāore i te hāngai” (n/a). Kaua e tuhi “tirohia te whakapapa whiwhimahi” i runga i tōu puka tono.

Me hāngai tōu pūka tono ki tōu whakapapa whiwhimahi. Whakapūmautia kei te hāngai katoa ngā rangi, ingoa, taitara, te mea te mea, i runga i tōu puka tono ki ngā mea i roto i tōu whakapapa whiwhimahi.

Pānuihia tōu puka tono i mua i te tukunga mai. Mutu ana te whakakī i te puka tono, āta noho, tirohia, pānuihia hoki te tuhinga. Kimihia ngā tuhinga hē – tae noa ki ngā kupu hē, pūnga kupu hē hoki.

Āta haere. Mahia tāu e taea ai i runga i te ngākau hihiko. Kei te whakamihi atu mātou ki tōu whakapaunga kaha hei whakarite i tōu tono mai mō te tūranga.

Last modified: 15/04/2008